چوپانانِ آباد

mostaghimi.25@gmail.com

آقا محمد قاسم
نویسنده: مهدی افضل - ۱۳٩٥/٢/٤

 

چه بسیارند آدمهایی که تا آینده های دور از صحنه روزگار محو نخواهند شد.

 

زن :" از خر شیطون بیا پایین، مرد."

مرد :" دست بردار زن. سر صبحی اوقات مرا تلخ نکن."

زن :" امروز را دندان روی جگر بگذار. بگذار نگویند آقا محمد قاسم قُرُق را شکست. با این کارِت از چشم اربابها می اُفتی."

آقا محمد:"زن دعا کن آدم از چشم خدا نیفتد. از چشم بنده خدا اگر افتاد برمیخیزد."

زن در حالیکه جلو خر را گرفته بود :" بگذار دیگری این کار را بکند."

برای مطالعه بقیه مطالب اینجا را کلیک کنید

 برای آگاهی از آخرین اخبار و پیوستن به کانال تلگرامی چوپانان آباد اینجا را  کلیک کنید.

ادرس ما    choopanan_abad@                                               


آقا محمد:" زن برو کنار . دو روز است مال و حالم گرسنه اند. علفهایم روی زمین دارد می پوسد. همه اش که نمیشود کاه تر کرد!

زن :" امروزِ دیگر خر را نبر دشت. من خودم می آیم و دو- سه کرت علفها را روی سرم میگذارم و بالا می آورم."

آقا محمد با اخم در جبین:" لاالاالالله. برو کنار زن. دل مرا به تکان نیاور."

خشمی سرد اندک اندک وجودش را فرا گرفت. با غیظ سرِ زنش داد کشید:" خر را ول کن."

او تصمیم داشت شکیبا باشد. اما اینک به هیجان آمده بود و صدای تپش ناموزون قلبش را می شنید.

زن که مستاصل شده بود گفت:" پس از این پشت برو تا اربابها تو را نبینند."

آقا محمد پس از اینکه از دست زنش خلاص شد، خرش را هی کرد و از وسط خیابان اصلی به طرف دشت روانه شد. کمی بالاتر از چشمه، مقابل خانه اسماعیل نصرالله، میرگل خشت میمالید و چهاربیتی زمزمه میکرد. سفره نیم چاشتیش را در سایه دیوار گذاشته بود. آقا محمد به او خدا قوت گفت و به راهش ادامه داد.آب در دو جوی خیابان می غلطید و با صدای دلنوازی می رفت تا در دشت رها شود. هوای دل انگیز بهاری، آدم را به وجد می آورد.... آقا محمد وقتی به مقابل اربابها که سایه دیوار نشسته بودند و تعدادشان از انگشتان یک دست بیشتر بود، رسید، سلام بلند بالایی کرد... حس خاصی در سینه اش در غلیان بود.... هنوز چند قدم  دور نشده بود که اربابها از حیرت درآمدند... یکی گفت :"باید کاری کرد... دیگری گفت:"جعفر جلویش را میگیرد." آن یکی نیم خیز شد.... که شیخ گفت:" صبور باشید.هیچ حرفی هم نزنید که از دستتان رفته.... من این طایفه را  خوب می شناسم. خصوصا آقا محمد که هم از پشت و هم از شکم، وارث غُدی و غرور است. باید فکرهایمان را روی هم بگذاریم تا نه قُرُق بشکند و نه غرور."

سید ریاض در حالیکه انبوهی دود از دهان خارج میکرد، خاکستر چپقش را تکاند و گفت:" از رمضان فرخی شنیدم که روزی غلام ژاندارم سوار بر جمازی برای انجام ماموریتی از خور به چوپانان می آمده که آقامحمد را در راه میبیند که سوار بر خر است و تفنگی بر دوش دارد. تصمیم میگیرد تفنگش را بگیرد. آقامحمد میگوید اگر تفنگ مرا میخواهی باید بزور بگیری. غلام از خیر تفنگ میگذرد و خرش را سینه میکند که ببرد. آقا محمد گلنگدن میکشد، به زانو می نشیند و بطرف ژاندارم نشانه رفته و با لحنی منقلب  میگوید:" نشد رفیق، هر دادی ستدی دارد. خر میخواهی باید تسویه حساب بکنی." غلام ژاندارم از خیر خر هم میگذرد.... وقتی داستان غلام را شنیدم به او گفتم آقا محمد برادر زن من است، شانس آوردی زیاد سر بسرش نگذاشتی، والا شترت بی سوار به چوپانان می آمد.

***

 جعفر که سایه درخت به روی چهره اش افتاده بود و فرورفتگیهای گونه اش را نمایان تر میکرد، با چشمان ریز، گرد و سیاهش که زیر پیشانی آفتاب سوخته اش گود افتاده بود، آقا محمد و خرش را برانداز کرد و گفت:"پس این حیوان را آوردی چه کار؟!

آقا محمد لبهایش را که بیشتر به اخم میمانست گشود و گفت:" میخواهم علف بارش کنم."

جعفر:" مگر نمیدانی ورود خر بدشت غدغن است !؟"

آقا محمد تنگ حوصله و گرفته گفت:"میدانم."

جعفر با حالتی کنجکاو و پرسشگر به آقا محمد نگاه کرد و گفت:" میدانستی و آوردی!؟" و راه خر را بست و ادامه داد:" به من گفتند هیچ رعیتی حق ندارد خر بدشت بیاورد. دست کم تا بعد از درو جو."

آقا محمد خندید و گفت:" لابد برای یک کَلَفت قَصیل است که این زبان بسته ممکن است به نیش بکشد!؟"

و ابرو درهم کشید و خرش را هی کرد و لُندید:" دشتبانی باش. خالوی منی عزیزی.... اما من، خرم را تا ته دشت می برم."

جعفر رنجیده خاطر گفت:" اما من دستور دارم."

آقا محمد در حالیکه خرش را هی میکرد، سرش را برگرداند و با صدای بلند گفت:" به آنهایی که دستور دادند بگو خودشان بیایند جلو خر مرا بگیرند."

جعفردهانش را باز کرد، خواست چیزی بگوید، حرفش را سبک سنگین کرد و چیزی نگفت. مدتی نسبتاً طولانی به پشت سرِ خواهرزاده اش نگاه کرد. سپس روی دوپا نشست و به تنه درخت تکیه داد. و در حالیکه خشمی فرو خورده آزارش میداد، کیسه چپقش را که لای شال کمرش بود ، گشود و چاق کرد وبا پُک عمیقی که به آن زد که سوتی پیوست داشت، دود را به تمام رگهایش دواند و پشت بندش، سرفه ای زنگدار از سینه اش برخاست. به آسمان نگاه کرد، فضای بی پایان و آبی آسمان برق میزد. گهگاه پرنده ای فضا را با فریاد شادی می شکافت... از ته دشت آن دورها، کسی چاربیتی حزن آوری میخواند. فریاد آن پرنده با خود شادی می آورد، اما این آواز، آدم را غصه دار میکرد... بگذریم، چیزی نگذشت که این خبر که آقا محمد قاسم قُرُق را شکسته، دهان به دهان گشت و به گوش همه بخصوص رعیت ها رسید..... و اما در محفل اربابی، دیگ چه کنمشان بار بود که سر و کله عباس عظیمی پیدا شد. شیخ با لبخندی از روی رضایت گفت:" باید از اربابش بخواهیم برود و خر رعیتش را از دشت بالا بیاورد.

***

آقا محمد مشغول ویجین علفهای هرز بود که خدا قوت غرّایی شنید! صاحب صدا کسی نبود جز عباس عظیمی.

آقا محمد در حالیکه چشمانش را هاله ای از خستگی پوشانده بود، قامت راست کرد و پس از اینکه عرق های صورتش را که در سه جوی باریک به پایین می غلتیدند پاک کرد، رگ کمر شکست و گفت:" عمر شما زیاد ارباب."

عباس عظیمی در حالیکه به کشتزارها که مانند تور سبزی همه جا را پوشانده بود، نگاه میکرد و به سنبله های گندم و جو می نگریست و با تحسین به آقا محمد خیره شده بود، قصه شاخ و برگ داری سر هم کرده بود و تعریف میکرد. در آخر گفت:" آقا محمد، کمی پاهایم درد میکند. اجازه میدهی سوار خرت بشوم و بروم بالا؟

آقا محمد آنچنان به او چشم دوخت که گویی میگفت، ارباب، دروغ نگو. شعر قافیه میخواهد و دروغ چفت و بست.... و اندیشید، هدف برگرداندن این حیوانست.... پس در حالیکه راست و مغرور ایستاد، همچون درختی در انتظار وزش باد، گفت:" به یک شرط ارباب. که سوار شوید و چادرشب علف را بغل بگیرید."

عباس عظیمی با قهقهه یی پرصدا خندید... او خوب میدانست نه نگاه آقامحمد خنده دار بود و نه کلامش... او رفت و پشت سر خود را هم نگاه نکرد.

آقا محمد نگاهی به خر انداخت و گفت:" همه ی این بازیها سرِ دَلَگیهای تُست.

او ساعتی بعد که آفتاب کما بیش به میانه آسمان رسیده بود، چادر شب علف را روی گُرده خر گذاشت و به طرف خانه راه افتاد و از همان راهی که آمده بود بازگشت.

آقا محمد قامتی رسا داشت و چشمانی مهربان. با تانی حرف میزد، بیاد ماندنی. او خودار بود، سفره دلش گره زده و بسته بود و خود را برای این و آن آشکار نمیساخت. جدیت با نقش و متن صورتش خو گفته بود و صداقت از وجناتش می بارید. چهره گندمگونش را سبیل سیاه و نازکی با ته ریشی ملایم زینت میداد....

فردای آنروز ورود خر به دشت آزاد شد، به شرط داشتن پوزه بند.

کارصمد سکه شد. بافت زنبیل ، دولنده و جارو را کنار گذاشت و به بافتن پوزه بند برای خران پرداخت. همان صمد درشت قامتی که از بیماری آسم رنج میبرد و به همین علت مورد عنایت مالکان قرار نگرفت،  که اگر میگرفت شاید رعیت موفقی می شد.

مهدی افضل 

(بهار 95)


x
شنبه 11 اردیبهشت 1395 12:13 ب.ظ
متن نظری که امروز در زیر پست آقای افضل گذاشتم را جهت اطلاع شما قرار میدهم:

((با سلام و عرض ادب خدمت استاد افضل.
از اینکه نگرانی من را درک نمودید سپاسگزارم. اما از آن مهمتر شیوه برخورد شماست که باید برای ما الگو باشد. شاید بنده با شما تند صحبت کردم اما شما با بزرگواری پاسخ مرا دادید. از این پس بنده از خوانندگان پر و پا قرص آثار شما هستم و همه جا به نیکی از شما یاد خواهم کرد. موفق و موید باشید و مرا ببخشید.))
x
چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395 02:29 ب.ظ
سلام بر زاده کویر
زاده کویر
چهارشنبه 8 اردیبهشت 1395 12:13 ب.ظ
سلام بر دوستان وبخصوص اق افضل خودون
اقایxگرامی
بهتر است بیندیشیم که راوی تاریخ انچه می نویسد ان معنی و مفهوم روایت شده شما را در بر نمیتواند داشته باشداگر تحریف یا تقلب در کار باشد رسوا خواهد شد .یادمان باشد .تاریخ معلم انسانهاست.
....یا حق...
سید
دوشنبه 6 اردیبهشت 1395 11:08 ب.ظ
برخی نوشته های آقای افضل در کتابشان که فرهنگ و وضعیت آبادی را در گذشته و الآن نوشتند برای ما نسل جوان که در آن زمان نبودیم بسیار باارزش است و ما جوانان باید بدانیم پدرانمان با چه زحمتی آبادی را درست کردند. بسیاری از مطالب هستند از گذشتگان هست که از نظر علمی نیز با ارزش است، مثل نام های محلی گیاهان منطقه، خواص دارویی آنها، غذاهای محلی منطقه، شیوه ی کشاورزی و فناوری قنات و شیوه ی مدیریت روستا، غریبخونه و .. که اگر بزرگوارانی چون آقای افضل، استاد راهی، صمیمی و همین نویسنده عزیز چوپانان آباد و.. ثبت نکنند از بین می رود و افسوسی می شود برای آیندگان. باید ما گذشته ی خودمون را بدانیم و اربابان بزرگوار و رعیت زحمت کش را بشناسیم و درسته که انسانهای خوبی بودند اما هیچ چیز و هیچ کس بی عیب نبوده و نیست و امیدوارم اگر مشکلی گفته میشه عزیزان نرنجند و همیشه نمیشه به به و چه چه گفت و نمیشه گفت همه ی ما هیچ عیبی نداریم.
x
دوشنبه 6 اردیبهشت 1395 11:01 ق.ظ
نوشته های آقای افضل باعث به وجود آمدن طبقه خاص در میان مردم میشود که صرفا بر اساس خیال پردازیهای آقای افضل دارای خصوصیات بارزی شده اند. شاید باور نکنید اما من نه از خانواده رعایا هستم و نه اربابان. پدران من اصلا بیل هم به دست نگرفتند. اما از این رویه ای که ایشان در پیش گرفته واقعا نگرانم و حتی در صورت لزوم و به موقع اقدامات لازم چه اداری و چه قضائی را انجام میدهم. میگویند شخصی در مجلسی نشسته بود که بادی از او خارج شد. از خجالت جمع از آن شهر رفت. بعد از سالیان زیاد دوباره به آن شهر برگشت. دید شخصی از بچه ای میپرسد چند سال داری؟ و بچه در جواب میگوید ؛ نمیدانم اما میدانم آن سالی به دنیا آمده ام که فلانی ...وزید.
خوب تا اینجا مسئله ای نیست. اما اگر همان بچه فردا قلم بردارد و داستان سرائی کند که بله فلان مجلس بود فلان کس بادش در رفت و فلان کس چه گفت و چه شنفت. آنوقت قضیه فرق میکند آنوقت میشود تحریف واقعیت.
جلال
دوشنبه 6 اردیبهشت 1395 10:44 ق.ظ
جناب افضل تا کنون دو داستان نوشته اید که چکیده آن انقلاب و شورش بر علیه مالکان چوپانا بوده است داستان اول آن بود که نوشته بودبد رعایا بیل به دست مسیر آب منازل اربابی را خراب کردند که واقعیت آن بود که رعایا با دستور مالکان این حرکت را انجام دادند و از پشتیبانی شورای مالکان برخوردار بودند
دوم داستان قرق شکنی مرحوم شادروان آمحمد قاسم برای آوردن خر به دشت در زمان درو جو و گندم
با فرض اینکه این ماجرا حقیقت دارد به تحلیل آن می پردازم
ا- مرحوم آممد با توجه به نوشته شما خیلی یک دنده و لجباز بوده اند
2- حرکت مرحوم آممد از پشتیبانی سایر رعایا بر خور دار نبوده و او یک تنه دست به این عمل زده است
3-اربابان با این مسئله منطقی عمل کرده اند و با تصویب اینکه خرها پوز بند ببندند می توانند وارد دشت شوند
4- آممد و سایر رعایا می توانستند مشکل خود را با اربابها در میان بگذارند و راه چاره ای بیندیشند که گویا این کار را نکرده اند
5- چون مرحوم صمد دچار نفس تنگی بوده مالکان به او ملک برای زراعت نداده اند پس محکومند
6- مالکان هرس نخل های خرما را به عهده صمد گذاشته بودند تا او نیز از سفره پر برکت دشت چوپانان بهره ببرد پس به فکر او نیز بوده اند
7- امیدوارم آقای افضل و فرزندان برومند شادروان آممد قاسم دلخور نشوند و این نوشته را به عنوان یک تحلیل بپذیرند
x
دوشنبه 6 اردیبهشت 1395 09:52 ق.ظ
بعضیها فقط دنبال کسب وجهه و احترامند.حال از چه راهی و به چه طریقی مهم نیست. فلانی قرق را شکسته و خرش را به دشت برده میشود آدم بزرگ و ماندگار!!! خدا کند این کارهای آقای افضل از روی نا آگاهی باشد و گرنه دودش به چشم همه میرود.
x
دوشنبه 6 اردیبهشت 1395 09:52 ق.ظ
بعضیها فقط دنبال کسب وجهه و احترامند.حال از چه راهی و به چه طریقی مهم نیست. فلانی قرق را شکسته و خرش را به دشت برده میشود آدم بزرگ و ماندگار!!! خدا کند این کارهای آقای افضل از روی نا آگاهی باشد و گرنه دودش به چشم همه میرود.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


همه پیوندها