صنعت كامیونداری و شغل رانندگانی یكی از عوامل ضد توسعه در چوپانان

نوشته: نسل سومی                                                           

تاریخچه این صنعت در چوپانان

در سالهایی كه امور كشاورزی و مزرعه داری در چوپانان در اوج رونق بود و دنیای شتر داری و كاروان های شتر در حال انقراض بود، محمدعلی بقایی و عبدالله بقایی از مالكین نسل دوم چوپانان از شتر دارانی بودند كه تا قبل از 1340 نیز از مالكیت چندین نفر شتر برخورداربودند و من به راحتی به یاد دارم كه ساربانی به نام جعفر از شتران آنها مراقبت می كرد اما این دو برادر به این نتیجه رسیده بودند كه بهتر است شتر های آتشین را جانشین حیواناتشان نمایند و اقدام به خرید اولین كامیون بنزین سوز نمودند حال دقیق به یاد ندارم كه این كامیون هندلی بنزین سوز از نوع شورولت بود یا جمس .

چون آنها فاقد مهارت رانندگی بودند لذا رانندهای اناركی استخدام نمودند . در آن زمان هر كامیون به یك كمك راننده نیاز داشت چون كامیون فاقد استارت بود و برای روشن شدن كامیون باید هندل آن به وسیله كمك راننده زده می شد ، و این بود كه افرادی چون مرحومان حسین رضا ، جمشید عوض،اسفندیار كلانتری به این شغل كشیده شدند .

یادم هست وقتی اسفندیار اولین كامیون انترناش خود را وارد چوپانان كرد طایفه ایشان چه جشن مفصلی گرفتند و مرحوم حسین حسن بره بزرگی را در جلو كامیون قربانی نمود .موفقیت اسفندیار و جمشید یاوری درامر رانندگی سبب شد كه بسیاری از جوانان نیروی كار دهه چهل به بعد برای خود شغل رانندگی را انتخاب كنند . هر چند كه عبدالله بقایی خیلی زود از صنعت كامیون داری كناره گرفت و برادرش محمدعلی نیز بعد از خرید لیلاند این صنعت را به كنار گذاشت .

توسعه صنعت كامیونداری

اوج این صنعت از سالهای 1350 به بعد بود كه كامیون های ارتناش تبدیل به بنز گردید  اما بعد از 1360تحولاتی در این صنعت به وجود آمد كه نمی توانم از ذكر آن خود داری كنم

روزی از مرحوم جمشید عوض سؤال كردم آقای یاوری من به خاطر دارم كه شما جزء بهترین رانندگان بوده اید و مدتهاست با همین كامیون بنز فعالیت می كنید اما می بینم جوانانی را كه بعد از دوسال كامیونداری ماشین های بهتری و قوی تری را می رانند  خداوند اورا بیامرزد گفت: علتش آن است كه من فقط بار می برم ولی بعضی ها در داخل بارشان چیزهای دیگری می برند متاسفانه بعدا با اخباری روبرو شدیم كه بعضی از همشهریان راننده گرفتار زندان شده بودند.

در همان مجلس راننده پر سابقه دیگری بود كه متاسفانه من نام ایشان را فراتموش كرده ام ایشان گفت كه یك زمانی ما از جیرفت هندوانه می آوردیم و در بازرسی نائین وقتی گواهینامه ما را می دیدند كه بچه چوپانان هستیم پلیس بدون وارسی به ما اجازه می داد به راه خود ادامه دهیم . اما امروز در یك بازرسی وقتی می بینند كه بچه چوپانان هستیم ساعتها به بازرسی ماشین می پردازند .

هر چند كه این شغل و این صنعت بسیاری از خانواده های مارا پولدار و ثروتمند كرد اما مضراتی نیز این صنععت برای جامعه ما به بار آورد كه عبارتند از :

مضرات كامیونداری برای چوپانان

1- نیرو های كشاورز زاده شغل پدری را رها كردند و به شغل كامیونداری پرداختند . بسیاری از این افراد از بچگی در كنار پدر با تمام اصول كشاورزی آشنا بودند و هریك می توانستند كشاورز فعالی باشند با توجه به اینكه اكثر آنها با سواد بودند .

دلیل  امر فوق، این است كه بعضی از آنها كه كامیوندار بودند بعدا شغل كامیونداری را رها كردند و به مزرعه داری پرداختند و به نظر من موفق نیز بوده اند

2- بعضی از كشاورزان جوانتر شغل كشاورزی را رها كردند و به كامیونداری روی آوردند كه آن هم سبب دلسردی بقیه كشاورزان بود چون می دیدند كه همتایشان از نظر اقتصادی از آنها جلو افتاده است نمونه آن میرگل كلانتری بود كه در این زمینه موفق بود اما مرحوم غلامرضا رنجبر یكماهی دنبال این شغل رفت اما چون با روحیه او سازگار نبود خیلی زود آنرا رها كرد نمونه های دیگر را من به یاد نمی آورم

3- پولدار شدن كامیونداران سبب شد كه آنها منازلی را در شهرهای بزرگ خصوصا یزد و اصفهان خریداری كنند و كم كم همه آنها از چوپانان هجرت كردند به طوریكه جمعیت كاهش یافت و میزان پولی كه به روستا می آمد تا مخارج زندگی آنها شود نیز شدیدا كاهش یافت

4-كامیونداران تنها رها سرمایه گذاری را در همان صنعت كامیونداری می بینند و سرمایه های آن جذب این صنعت می شود نه تنها سرمایه های آنها جذب این صنعت شده بلكه هر چه سرمایه نیز در چوپانان بوده است و از مشاغل دیگری چون دامداری، كشاورزی، كارگری، قالی بافی  پس انداز شده به سوی این صنعت رفته و از چوپانان مهاجرت كرده است

5- متاسفانه این صنعت سبب شده كه گروهی از جوانان ما به سوی قاچاق مواد مخدر رفته و در نتیجه دچار زندان و بعضی ها دچار اعتیاد شوند . كه مشكلات آن گریبان بعضی خانواده ها را گرفته است

6- عوض شدن فرهنگ مردم چوپانان – امروزه در ایام عید وقتی در چوپانان قدم می زنیم كمتر با فرهنگ اصیل چوپانانی روبرو می شویم و كاملا احساس می كنیم كه در حاشیه یك شهر بزرگ به تماشا ایستاده ایم

سخن آخر

راهی را كه پیموده ایم راه برگشت ندارد . اما بزرگان طایفه كامیونداران برای نجات چوپانان می توانند بخشی از سرمایه خود را صرف احیا چوپانان نمایند منظورم آن نیست كه مجانی پولشان را در چوپانان دور بریزند بلكه منظورم این است كه به احداث كار گاههایی بپردازند همانطور كه در جندق و چاه ملك و خور عمل شده ، تا با ایجاد بازار كار از كاهش بیشتر جمعیت فعال روستا جلوگیری شود .همه كامیونداران در چوپانان منزلی برای تفریح خود دارند اما می دانند كه اگر یك روز برای تعمیر منزل به نیروی كار ماهر و غیر ماهر نیاز داشته باشند چنین نیرویی در چوپانان وجو ندارد زیرا نیروی كار مجبور به مهاجرت از چوپانان است.