چوپانانِ آباد

mostaghimi.25@gmail.com

کویر نمک در سال ۱۲۸۴ – قسمت۹

سفرنامه سون هدین

ترجمه : مجید ذوالفقاری انارکی 

(ورود کاروان سون هدین به چوپانان و مشاهدات او از زبان و دیدگاه خودش)
کاروانمان روز ۴ بهمن وارد چوپانان میشود. اهالی روستا که به علت حضور یک خارجی شگفت زده شده اند با شک و تردید با ما برخورد میکنند ولی پس از اینکه کربلایی معدعلی برایشان توضیح میدهد که ما قبلا در آبادی علم بوده ایم و نه تنها آزارمان به کسی نرسیده بلکه طرف معامله خوبی هم بوده ایم، از ما استقبال کرده و بلافاصله چند نفر با ۲ آهوی تازه شکار شده به نزدمان می آیند و آنها را در معرض فروش قرار میدهند که ما هم با کمال خوشحالی آهوها را خریده و کباب چند روز آینده کاروان را تامین میکنیم. معلوم میشود که اهالی چوپانان از همراهان قزاق من شکارچیان ماهرتری هستند، و نیز اینکه یکی از راه های گذران زندگیشان شکار حیوانات وحشی است. در بیابان های اطراف چوپانان آهوی فراوان یافت میشود و در کوه هایی که در فاصله نه چندان دور قرار دارند گرگ، روباه و کبوتر کوهی وجود دارد.

هنگامی که مشغول ترسیم کوه نیگو هستم مردی لنگان نزد من می آید و میگوید چهل سال است از بیماری رنج میبرد و خواستار دارو است. البته من مقداری دارو به همراه دارم ولی نه آنچه که بتواند بیماری چهل ساله آن مرد را معالجه کند.

آب چوپانان از قناتی تامین میشود که از جنوب شرقی وارد روستا شده و در حوضی که نیزار در اطراف آن روییده است جمع شده و سپس توسط جویبار به کشتزارها رسانده میشود. بر فراز حوض آب، انبوهی از پشه در حال پروازند که وجود این حشرات آبزی در منطقه خشک کویر در نگاه اول تعجب برمی انگیزد. البته این حشرات از طریق کاروانها از اماکن دور دست به اینجا راه یافته و در کنار این حوض مکان مناسبی برای زندگی و تولید مثل جسته اند.

شب هنگام که هیاهوی زندگی روزانه مردم روستا فروکش میکند صدای جریان و ریزش آب در جویبارها موسیقی دل انگیزی ایجاد میکند. نوایی که در تعارض با طبیعت خشک این سرزمین تشنه می نماید.

از آنجایی که از علم تا چوپانان ۵۹ کیلومتر راه پیموده ایم تصمیم میگیریم که برای استراحت خود و شتران مان، فردا را هم در اینجا بگذرانیم.

ادامه دارد...

عکس: چوپانان در ۱۰۹ سال پیش، و ۲ سال پس از انتقال آن به منطقه فعلی. گویا آب قنات به حوضی که قسمتی از آن را در عکس می بینید می ریخته و سپس به کشتزار ها (کوشو) هدایت میشده است. البته آنطور که از مادرم شنیده ام پس از این تاریخ هم سیل، حدود ۸۰ سال پیش، ده را ویران کرده که در نتیجه مردم خانه های خود را به منطقه ای کمی بالاتر منتقل کرده اند. آیا کسی از چوپانان قدیم که به گفته سون هدین در نیم فرسخی جنوب منطقه فعلی قرار داشته و نیز علت انتقال آن چیزی میداند؟



کویر نمک در سال ۱۲۸۴ – قسمت۸

سفرنامه سون هدین

ترجمه : مجید ذوالفقاری انارکی 


(ادامه سفر علم به چوپانان، از زبان سون هدین)
میرزا، از همراهانم صبحدم، مرا از خواب خوش بیدار میکند و با شستن دست و رو، خواب را از چشمانم میزدایم. کم کم خورشید خود را در افق مشرق نشان می دهد و فرش شبنم را که بر دامان کویر گسترده است آرام آرام محو میکند. آفتاب شمایل کوه ها را دگر بار در افق ترسیم کرده و تپه ها انحناهای دلچسب و فراز و نشیب های زیبای خود را نمایان میکنند.
کمی بعد کاروانمان به راه می افتد و زنگ شتر ها سمفونی خود را آغاز میکنند. دو ساربان دیگر هم با شتر هایشان در مسیر خود، به ما می پیوندند.
به حوضچه ای میرسیم که هنوز یخ های بسته شده از شب قبل در آن باقیست. همراهانم نمیتوانند از این آب گوارا صرف نظر کنند و همگی روی شکم دراز کشیده و با ولع از آب سرد حو ضچه می نوشند، سگ کاروان و چند تا از شترها هم به پیروی از کاروانیان عطش خود را با آن آب خاموش میکنند. در نیمه راه، دو کوه پوشیده از برف را در جنوب می بینیم که <حجر> و <باسیو> نام دارند، همنام دهکده هایی که در دامنه شان قرار گرفته اند.کمی پایین تر در سمت چپ کوه های <کبودان> و <هفتمان> به چشم میخورند که آنها نیز نام دهات پای دامنه شان را بر خود دارند. پس از مدتی به درختان گز میرسیم و از آنجا شاخه های خشک را بار شترهایمان می کنیم چون مطمئن نیستیم که بتوانیم در چوپانان هیزم تهیه کنیم.
گرمای هوا اکنون به دوازده درجه رسیده است که نسبت به دمای منهای شش درجه دیشب ۱۸ درجه افزایش داشته است. شتر ها کماکان لباس زمستانی خود را بر تن دارند و تا بهار که پشم هایشان میریزد هنوز چند ماهی باقیست. به راهمان ادامه میدهیم و سرانجام چوپانان از پس تپه ها پدیدار میشود. این آبادی در قسمت شرقی زمین مسطحی قرار دارد که به جای شن کویر، با خاک پوشیده شده است.

ادامه دارد...
عکس: خانه های چوپانان، دو سال پس از انتقال آن به مکان کنونی



کویر نمک در سال ۱۲۸۴ – قسمت۷

سفرنامه سون هدین

ترجمه : مجید ذوالفقاری انارکی 

(دنباله ماجرای سفر علم به چوپانان از زبان هدین. لطفا دوستانی اطلاع دارند در تصحیح نام اماکنی که در داخل <> نوشته شده اند، یاری کنند.)

همراهانم اینجا را برای اطراق امشب مناسب می بینند ولی با اصرار کربلایی معدعلی که قول داده ما را ۴ روزه از علم به جندق برساند کمی بیش ادامه میدهیم تا سپس در پناه درختان تاغی که ارتفاعشان به ۳ متر میرسد منزل کنیم. از اینجا به طرف جنوب شرقی تا عباس آباد ۸ فرسخ فاصله دارد و کوه عباس آباد از دور به شکل مبهم دیده میشود. در مشرق، کوه آب گرم و جاده انارک به طبس قرار دارد. طبس، شهری است با زیبایی افسانه ای که دیدار آن رویای هر مسافریست که به کویر پا میگذارد. در جنوب شرقی، کوه چفت سر به فلک کشیده، در جنوب غربی کوه معلا و در شمال غربی، صحرایی از شن قرار دارد که چاه های <برقو>، <باش کوشی>، چاه شور، و <چوجکون> را در خود جای داده است. کوه <نیگو> و <بونیگو> در شمال شرقی واقع شده اند و سیاهی کوه چوپانان در افق به طور مبهم دیده میشود، نشانه ای که فردا چون چراغ دریایی، راهنمایمان در اقیانوس کویر خواهد بود.
از تنه درختان خشک آتشی می افروزیم تا کاروانیان شام خود را که نان و روغن است در روشنایی آن صرف کنند، به گفتگو بنشینند، با ریختن توتون لای کاغذ روزنامه، سیگار بپیچند و صد البته قلیان چاق کنند. درختان تاغ در نور آتش به رنگ صورتی میزنند و شترها که در نزدیکیمان آرمیده اند، در تاریکی شب بر اثر رقص شعله ها، انگار چون اشباح در مقابلمان رژه می روند.
درجه هوا به سرعت افت میکند و از لای تپه های شنی آوایی بگوش میرسد که از انقباض میلیون ها دانه شن بر اثر سرد شدنشان ناشی میشود. گویی این تپه های شن که سده های متمادی در بیابان کویر سرگردانند، ما را به شباهنگ خود میهمان کرده اند. کمی بعد سکوت مطلق حکمفرما میشود، در آسمان صاف، انبوه ستارگان با نور سرد خود میدرخشند. در اطرافمان کویر با همه اسرار خود خفته است.

ادامه دارد...

عکس: منظره کوه شتری از رباط گور - برای دید بهتر روی عکس کلیک کنید!

کویر نمک در سال ۱۲۸۴ – قسمت ۷ - ضمیمه

عکس: علی مراد، راهنمای سون هدین هنگام عبور از کویر نمک (کویر جن) و ۴ شتری که در آن سفر به همراه داشتند


کویر نمک در سال ۱۲۸۴ – قسمت 6

سفرنامه سون هدین

ترجمه : مجید ذوالفقاری انارکی 

در ادامه راه، کوه >دولدور< را می ینیم و در شرق، درختان تاغ را که در دامنه تپه ها برای روییدن مکان مناسب یافته اند. از پشت درختان، ساربانی با شترهایش ظاهر میشود که پس از گفتگویی کوتاه با کربلایی معدلی به راه خود ادامه داده و سپس در پشت تپه ها ناپدید میشود.
به راهمان ادامه میدهیم، در پای کوهی در سمت جنوب، دریاچه ای به چشم میخورد که آدم غریبه ای چون من میتواند به مقدساتش قسم بخورد که یک دریاچه واقعی است، به ویژه اینکه این جادوی فریبنده، تصویر کوه را هم در خود منعکس میکند! ولی هیهات که این سرابی بیش نیست که بر اثر شکست نور، بین لایه های گرم و سرد هوا ایجاد شده است. این تصویر فریبنده برای کسی که با معمای کویر آشنا نباشد میتواند مایه دردسر و یا حتی موجب فاجعه ای مهلک باشد. در بیابان کویر میتوان هفته ها سرگردان ماند بدون اینکه قطره ای آب یافت، ولی کسی که به راز و رمز این مکان آشناست، آب را در چاه ها و شکاف کوه ها برای خود و شترانش می یابد و نیازش برطرف میشود.
کم کم به رشته سیاه رنگ کوه های >چفت< و کوه >نگو< که از دور به رنگ صورتی میزند نزدیک میشویم. مسیرمان گاه بی آب و علف است، گاه بوته هایی تک تک دیده میشود، و گاه نیز ردیف پر پشتی از درختان تاغ ظاهر میشود. درختانی که ریشه هایشان برای حیات خود در اعماق زمین رطوبت را جستجو میکنند.
از دور خطی سیاه رنگ دیده می شود که دمی بعد به شکل نقطه چین ظاهر میشود. نزدیک تر که میشویم کاروانی را می بینیم از ساربانان انارکی که شتر هایشان را برای چرا به مکانی سرسبز در کویر می برند. کویر به دریایی میماند که شتران کشتی های آن هستند و کوه ها و تپه ها جزایر آن را تشکیل میدهند. 
از اولین دره های کوه چفت عبور میکنیم و چاه >نیگو< و چاه >چفت< را که در سمت راستمان قرار دارند پشت سر میگذاریم. در سمت شمال، از راه دور رشته ای از تپه هایی به ارتفاع ۲۰ تا ۲۵ متر که رنگ شن هایشان به صورتی میزند دیده میشوند که در پایشان ردیف های بی انتهای درختان تاغ روییده است. گویی این درختان برای متوقف کردن هجوم شن ها با آرایش دفاعی قد علم کرده اند. در اینجا جاده کاملا مستقیم و هموار است، برای کاروان راهی از این بهتر نمیتوان آرزو کرد.

ادامه دارد...

عکس: ساربان ها در حال پختن نان در کویر. طرح از سون هدین

چوپانان آباد : از هموطنان عزیز اگر در مورد کلماتی که در داخل علامات >   < گذاشته شده اطلاع بهتری دارند در قسمت نظرها اعلام کنند تا به مترجم اطلاع دهیم

غلامعلی صمیمی
چهارشنبه 11 شهریور 94 16:18
درودبراساتیدبزرگوارم..کوه دولدول صحیح است که درمحدوده انارک واقع است.
وکوه نیگو صحیح است نه نگو.
نیگو چشمه ای است درانتهای منطقه ای بنام کوچه ودرپایین دست ارتفاعات معروف به هزار دره.هم اکنون نیگو محل اتراق ساربانان جندقی است ودربالادست گردو(gerdow) درانتهای کوچه وشمال نصرت آبادقراردارد.کوه تبره درشمال ان وجوددارد.سپاس



کویر نمک در سال ۱۲۸۴ – قسمت 5

سفرنامه سون هدین

ترجمه : مجید ذوالفقاری انارکی 

(این قسمت، از زبان سون هدین نقل میشود)

صبح روز سوم بهمن پس از اینکه حاجی حسن دو پوست روباه به همراهانم فروخت از او خداحافظی کرده و به سمت چوپانان در شرق راه می افتیم. از سر بالایی ملایمی گذشته و سپس وارد پستی و بلندی های کوه علم میشویم. در مقابلمان کوه نخلک قرار دارد که از دور به رنگ بنفش تیره مینماید. در شمال، دریایی از شن زمین را پوشانده و در حد انتهایی آن، ریگ جن آرام گرفته که به خاطر صافی هوا از همین فاصله میتوان مرز جنوبی این مکان مرگبار و فرو رفته در سکوت را دید.
پس از مدتی پستی و بلندی ها کمتر میشوند و کمی دورتر کوره ذغالی را می بینیم که از دود کش آن دود به آسمان بر خواسته است و در نزدیکی اش چاهی قرار دارد که به آن معدن نخلک میگویند. پیش از اینکه از کوه های علم خارج شویم، کربلایی معدلی با دو کوزه به طرف شکافی در کوه میرود و با آبی که از آب علم بسیار شیرین تر و گوارا تر است باز میگردد.
در مقابلمان کوه >تفت چو< (جفت و چوقو ) دیده میشود، که سمت راست آن مشجری قرار دارد. در جنوب، کوه >محله< (معلا)را می بینیم. بیابان کویر بر خلاف ظاهر متروکش، پر است از راه های کاروان رو که شهرها و دهات کویر و اطراف آن را به هم وصل میکنند، از جمله راه انارک به عباس آباد و طبس، و نیز راه یزد به طبس که از دامنه کوه >شور< میگذرد. راه هایی که فرسایششان زیر پای شترها، آنها را مشخص میکند. در مسیر همه این راه ها، چاه های آب قرار دارد که عطش کاروانیان و شتر هایشان را بر طرف میکند. چاه هایی که چون گره های تور ماهیگیری، قسمت های مختلف شبکه کویر را به هم متصل میکند.
در ادامه راه چند کوره دیگر میبینیم که در آن از چوب درختان تاغ و گز ذغال تولید میکنند. هوا نه درجه است و کاروان در اینجا برای استراحت، خوردن نان، نوشیدن آب و چاق کردن چپق توقف کوتاهی میکند.

ادامه دارد...

عکس: در راه چوپانان

 استاد ابراهیمی در یاد داشتی به جناب ذوالفقاری چنین نوشتند :كویر و قصه اش همیشه جالب و دلنشین است به ویژه زمانی كه گوینده اش یك كویری پاكنهاد باشد.برای مزید اطلاع عرض می كنم كه آن دو مكانی كه نام برده اید یكی چفت و چوقو است كه چاه آبی است و ترازگاه گوسفندان بوده و دیگر معلا كه كوههای سر به فلك كشیده دارد و یكی از روستاهای سرسبز انارك بوده . آبی گوا را دارد اما از محصولاتش كه زردآلو و انجیر و انگور است تنها نامی به جا مانده است.

جناب ذوالفقاری در پاسخ جناب ابراهیمی نوشتند:استاد لطف دارید. البته نیتم این نیست که در مورد اشتباهات زیاد امانت دار باشم. بنابر این از اصلاحاتتان در هر موردی بویزه پیرامون نام مکانها، پیشاپیش سپاسگزاری میکنم. به همین دلیل هم نامها را داخل علامت <> گذاشتم تا مشخص باشند.

کوه >تفت چو< را با (کوه چفت و چوقو) و کوه >محله< را با (کوه معلا) جایگزین کردم.


 روستای "گرمه"با گرمای 50 درجه گردشگر خارجی دارد

IMAG2653.jpg
اکبر رضوانیان در گفت‌وگو با خبرنگار گردشگری ایسنا اظهار کرد: در تمام کشورها خانه‌های خانوادگی (Family House) شناخته شده‌اند و عنصری مهم تلقی می‌شوند، اما نمی‌دانم چرا این‌قدر از ما در ایران ترسیده‌اند؟! اگر تمام ظرفیت اقامتگاه‌های بومی را جمع کنیم به اندازه 500 نفر نمی‌شود، مگر ما چقدر می‌توانیم در عرصه رقابتی وارد شویم؟! ما لقمه را اندازه خودمان برداشته‌ایم و هیچ توقعی نداریم.

عضو خوشه‌ساز بوم گردی که از سال 1385 "خانه نقلی" را در کاشان راه‌انداری کرده،‌ افزود: زمانی که هیچ اقامتگاهی در بافت تاریخی کاشان مسافر نمی‌پذیرفت، این خانه راه افتاد. همه اتهام می‌زدند که کدام گردشگر در این خانه می‌خوابد. کدام گردشگر آب‌گوشت می‌خورد، مگر ایتالیایی‌ها کوکو سبزی می‌خورند، اما بعدها متوجه مفهوم گردشگر شدند.

وی با اشاره به مفهم گردشگری اظهار کرد: گردشگر در پی آن چیزی است که خودش فاقد آن است، برای همین دنبال تجربه جدید می‌گردد.

این اقبال برای چیست؟

رضوانیان با بیان این‌که سرمایه‌گذاران وقتی متوجه موفقیت خانه‌های بومی در مناطق کویری شدند خودشان کم‌کم به آن مناطق وارد شدند، گفت: اگر تجربه‌ی ما خطا است، چرا بیشترین گردشگران خارجی را ما جذب می‌کنیم و بیشترین ارزآوری را ما داریم؟ در حال حاضر گرمای روستای "گرمه" بالای 50 درجه است، اما گردشگر خارجی دارد، این اقبال برای چیست؟

وی ادامه داد: اگر قرار باشد این خانه‌ها به سمت هتل بروند خودمان خانه‌هایمان را پلمپ می‌کنیم. ما از ابتدا با هدف تجارت کار را شروع نکردیم، تنها دغدغه و علاقه‌مندی‌مان حفظ بافت تاریخی شهر و فرهنگ مملکت‌مان بوده است، طبیعتا برای تداوم هم باید به تجارت فکر کنیم، چون اگر این جریان نیابد نمی‌توانیم به حیات ادامه دهیم، ولی تجارت ما در حدی است که نمیریم. در این حد نیست که برج روی برج بسازیم.

عضو خوشه‌سار بوم‌گردی بیان کرد: اجازه دهید در گردشگری به توسعه پایدار برسیم و مفهوم توسعه پایدار را به معنی واقعی درک کنیم. این اقامتگاه‌ها مفاهیم توسعه پایدار را رعایت می‌کنند، مشارکت جامعه محلی را در نظر می‌گیرند و محیط زیست را رعایت می‌کنند، چون این مسائل مورد تاکید ما است.

رضوانیان افزود: تاکید ما بر مهمان نوازی ایرانی با حفظ همه معیارها است، ضمن اینکه هزینه‌های‌مان نیز متفاوت است. برای یک گردشگر مقرون به صرفه است وقتی می‌بیند یک شب اقامت به همراه سه وعده غذایی با 100 هزار تومان می‌تواند داشته باشد، قطعا گردشگر مطابق با جیب خود تصمیم می‌گیرد.


کویر نمک در سال ۱۲۸۴ – قسمت ۴

سفرنامه سون هدین

ترجمه : مجید ذوالفقاری انارکی 

کویر نمک در سال ۱۲۸۴ – قسمت ۴
هدین قصد خود برای سفر به ریگ جن را با حاجی حسن در میان میگذارد و از وی اطلاعات میخواهد که چنین پاسخ میگیرد:

"بارها به کناره ریگ جن رفته و چندین بار از آن طریق به سبزوار سفر کرده ام. عبور از کویر جن اگر با حساب صورت بگیرد کاملا ممکن است و در غیر این صورت میتواند برای شتر ها و نیز مسافران مهلک باشد. این سفر تنها با شتر ممکن است و نه با حیوان دیگری. از مهم ترین نکات، بردن آب کافی است که در آنجا یافت نمیشود. سفر خود را آنگاه آغاز کنید که از ۷ تا ۱۰ روز قبل از آن باران نیامده باشد و احتمال بارش در طی راه نیز نباشد چون در هوای بارانی، زمین گل و لغزنده شده و شترها نمی توانند ۱۰ قدم بردارند بدون اینکه بر زمین بیفتند و یا اینکه در گل فرو رفته و تلف می شوند. این فاجعه چندین بار برای کاروانیان پیش آمده که شتر ها و اموالشان از دست رفته و گاه خود نیز باز نگشته اند.

درهنگام گذر از ریگ جن باید بدون توقف، خواب و استراحت، بخش عمده راه را طی کنید تا اگر باران غافلگیرتان کرد، راه چندانی تا انتهای مسیر در پیش نداشته باشید. اگر راه گلی و لغزنده کوتاه باشد، شانس رهاییتان از اینکه راه طولانی را در این شرایط در پیش داشته باشید، بیشتر خواهد بود. اگر هم در راه باران گرفت باید سرعت خود را زیاد کنید تا قبل از اینکه زمین کاملا لغزنده شود بیشترین راه را طی کرده باشید"

نکته قابل توجه اینکه حاجی حسن بر خلاف بسیاری دیگر که صحبت از خطر جن و پری در دل کویر میکنند از این بابت سخنی نمی گوید و راهنمایی های او خالی از توهماتی است که به قول هدین بسیاری از ایرانیان آن دوره در دام آن گرفتار بودند.

هدین با اینکه انسان ماجراجویی بود و از خطرات ابایی نداشت به نصیحت های حاجی حسن گوش فرا داد و توانست راه رفت را از جندق به سطوه و راه بازگشت را از طرود به عروسان و سپس خور، طی کند. این رفت و برگشت با دو همراه و سه شتر و با مشکلات و مخاطرات چندی، از جمله بارشی که در بین راه آغاز شد و زمین را لغزنده کرد به انجام رسید. علت انتخاب دو راه رفت و برگشت گوناگون این بود که وی میخواست بیشترین اطلاعات را از چند و چون کویر به دست آورد. وی سپس از این داده ها برای توضیح علت پیدایش کویر، تپه های شنی آن و ریگ جن، و نیز تاریخ تشکیل آنها استفاده میکند.

ادامه دارد...

پسران علم - نقاشی از هدین

کویر نمک در سال ۱۲۸۴ – قسمت ۴ - ضمیمه

عکس زیر از مردی ۴۰ ساله به نام کربلایی معدلی است که هدین در حوض حاجی لطفی در دو فرسخی علم با وی آشنا میشود. کربلایی معدلی حاضر میشود که راه علم را به ازای یک تومان به هدین نشان دهد. از آنجایی که شناخت دقیق وی ازمناطق، کوه ها، چاه ها و ریگ های کویر تحسین هدین را بر انگیخته بود، او پس از ترک علم نیز به عنوان "بلد" (از جمله واژه های فارسی که هدین عینا از آن استفاده میکند، به معنی کسی که راه ها را بلد است) به خدمت کاروان هدین گرفته میشود.

کربلایی معدلی در حال پیپ کشیدن در کنار درخت تاغ:


کویر نمک در سال ۱۲۸۴ – قسمت ۳

سفرنامه سون هدین

ترجمه : مجید ذوالفقاری انارکی 

حاجی حسن در پاسخ به هدین، شرایط جغرافیایی علم را چنین تشریح میکند:

"رشته تپه های شنی علم به طرف شمال، هفت فرسخ ادامه دارد و با نزدیک شدن به ریگ جن، تحلیل رفته ودر حاشیه آن به پایان میرسد. رشته دیگری از تپه ها به طرف شمال غربی میرود تا پس از ۹ فرسخ با رسیدن به >کوه بزرگی< و >کافر کوه< به پایان برسد. مردم محل مجبورند خاک تپه های شنی که گاهی به دیوارهای بیرونی علم میرسند را از آنجا منتقل کنند تا خانه ها در زیر شن مدفون نشوند.

منشاء آب از کوه های جنوب علم است که به چاه علم (که به آن سر آب می گویند) رسیده و از آنجا با قنات به مزرعه میرسد. در سالهایی که بارش کم است، آب به کلی قطع میشود که آنگاه مردم ناچار به رها کردن مزرعه شده و شتر های خود را به مناطق بختیاری یا اطراف یزد به چرا میبرند، به امید اینکه سال دیگر بارش به اندازه کافی باشد و بتوانند به مزرعه باز گردند."

در مورد انارک حاجی حسن میگوید که مردم آنجا ۲ تا ۳ هزار شتر دارند و مشغولیت آنها به دلیل نبودن امکان کشاورزی، عمدتا پرورش شتر است.

لازم به توضیح است که مردم کویر مانند سایر قسمتهای ایران، در آن زمان به شدت تحت فشار مالیاتهای ظالمانه ای که از طرف حکومت (دوره قاجار، مظفرالدین شاه) و توسط فرمانداران محلی از جمله بر شتر بسته میشد بودند که هدین به کرات به آن اشاره میکند.
وی بارها به حال ایرانیان به خاطر حکومت های بی کفایتشان تاسف میخورد و پیرامون روند اخذ مالیاتها مینویسد "فرمانداری مناطق ایران به مزایده گذاشته میشود و کسی که قول بیشترین مالیات را به دولت بدهد فرماندار شده و به همان اندازه که به دولت میدهد به کیسه خود نیز سرازیر میکند. این در آمد ها صرف مال اندوزی، عیش و نوش و ریخت و پاش های بی حد شده و در راه کسب آن از هیچ ستمی به مردم فروگذاری نمیشود. وی در ادامه پیش بینی میکند که این وضع قابل دوام نبوده و "دیر یا زود به فرو پاشی سرزمین باشکوه کوروش و داریوش منتهی خواهد شد".

از این رو شرط احتیاط آنست که اضافه کنم که شاید ارقام ذکر شده در باره تعداد شتر ها تحت تاثیر این واقعیت باشند. و یا شاید هم چنین نباشد.

نکته دیگر اینکه هدین به زبانهای بسیار از جمله فارسی، کردی و آذری مسلط بوده و در سفرهای خود به ایران و دیگر کشورها از مترجم استفاده نمی کرده است.

ادامه دارد...

عکس: مردم علم در ۲ بهمن ۱۲۸۴


کویر نمک در سال ۱۲۸۴ – قسمت ۲

سفرنامه سون هدین

ترجمه : مجید ذوالفقاری انارکی 

کاروان سون هدین در هوای سرد و برفی اول بهمن ۱۲۸۴ پس از گذشتن از چاه علم و سپس دو کلبه سنگی که در مزرعه اطراف آن گندم و سبزیجات کشت شده بود، وارد علم میشود. مردم که از ورود یک خارجی بسیار متعجب بودند پس از کمی تامل برای او و همراهانش آب آشامیدنی و هیزم می آورند تا با آن آتش افروخته و خود را گرم کنند.

هدین در آنجا بلافاصله برای تکمیل آذوقه کاروان دست به کار میشود. یک عدد مرغ، ۶ عدد تخم مرغ و ۱ و نیم خروار علوفه (کاه)، تنها چیزی بوده که عرضه میشود و او به قیمت ۱۵ تومان میخرد. هدین مینویسد که علوفه گران بوده چون مردم علم خود آن را از اردکان وارد میکرده اند.

در آن هنگام ۱۰ سال از تاسیس علم میگذشته و ۱۵ نفر در آن ساکن بوده اند با ۳ زن و ۱ دختر، که یکی از زنان هنگام ورود هدین نشسته و نخ میریسیده است. خانه های علم با سقف های گنبدی آن به شکل یک کاروانسرا دور هم چیده شده و در وسط آن حیاط بزرگی قرار داشته که چند شتر در آن مشغول خوردن علوفه بوده اند.

ریش سفید محل، حاجی حسن که به قول هدین همه کاره علم است به سراغ او میاید. حاجی حسن صاحب ۲۵ شتر بوده که در آن هنگام در چهار فرسخی علم مشغول چرا بوده اند. هدین از حاجی حسن راجع به شرایط جغرافیایی و آبیاری علم میپرسد و قصد خود را برای عبور از ریگ جن، با او در میان میگذارد.

ادامه دارد...

عکس: خانه های گلی و بانوان علم


کویر نمک ،سفرنامه سون هدین

ترجمه : مجید ذوالفقاری انارکی 

مختصری در باره استاد ذوالفقاری قبل از مطالب ایشان بخوانید

خود آقای ذوالفقاری چنین نوشته اند:من مجید دوالفقاری انارکی، دانش آموز سابق مدرسه ستوده چوپانان در سال ۱۳۴۱.هستم برای معرفی بیشتر ایشان باید ذکر شود که ایشان نوه دختری مرضا مندلی (محمد رضا فرزند محمدعلی زاهدی)(منزل مسکونی پدر بزرگ ایشان هم اکنون در کنار صندوق قزض الحسنه واقع است ) ایشان هم اکنون در اروپا ساکن هستند و در باره این ترجمه چنین نوشته اند: من اینها را از کتاب هدین که ۱۹۱۰ منتشر شده و از آنتیک فروشی گیر آوردم ترجمه تحت اللفظی میکنم. آقای ابراهیمی هم گفت که ترجمه فارسی موجود خیلی خلاصه است و همه این مطالب را نداره. قسمت چوپانان را هم به همراه عکس بزودی منتشر میکنم

چوپانان آباد به سهم خود از جناب ذوالفقاری به خاطر علاقه اشان به سرزمین مادری کمال تشکر را دارد

کویر نمک در سال ۱۲۸۴ – قسمت ۱
با اجازه همشهریان و دوستان عزیز، از امروز سلسله مطالبی را در سایت گویش انارکی شروع خواهم کرد که پیرامون سفر سون هدین، دانشمند و کاوشگر سوئدی به ایران و بویزه به منطقه کویر می باشد. این سفر به سال ۱۲۸۴ خورشیدی صورت گرفته که وی قسمت کویر را با شتر، و به کمک شتربانان و راهنمایان محلی طی کرده است. از جمله اماکنی که وی در این سفر بازدید کرده، عکس گرفته و شرایط جغرافیایی و طبیعی آن را مورد بررسی قرار داده است، مزرعه علم، چوپانان و جندق و خور میباشد.

در این سفر وی دو بار از کویر جن با سه شتر و به کمک راهنما عبور میکند. بار اول، از جنوب به شمال از مسیر چوپانان-جندق-حوض حاجی رمضان از کویر جن عبور کرده و در شمال آن به سطوه میرسد. راه باز گشت را وی از طرود وارد کویر شده و پس از عبور از کویر جن به عروسان، عباس آباد، و سپس به خور میرسد که در آنجا بقیه کاروان در انتظارش بوده اند.
از آنجایی که بسیاری از دوستان به نوشته های طولانی علاقه ندارند، این مطلب را در چند قسمت کوتاه و به همراه عکس هایی که از محیط، خانه ها و مردم آن مکان ها گرفته شده در اینجا می آورم. لازم به ذکر نیست که بعضی از این افراد اجداد ما بوده اند، گاه در سن جوانی. لطفا هر که را که شناختید، نام ببرید!

در زیر دو عکس از مزرعه علم و مردم (بعضا انارکی) آن که وی در هوای سرد و برفی اول بهمن ماه ۱۲۸۴ به آن میرسد در اختیارتان قرار میگیرد.

استاد ابراهیمی در باره مطلب فوق چنین نظر داده اند

محمدعلی ابراهیمی اناركی سلام جناب ذوالفقاری عزیز ! از ترجمه و نگارش این فصل از كتاب كه به "علم " مربوط می شود و هر خواننده ای را علاقه مند به دنباله ی مطلب می كند به سهم خود سپاسگزاری می كنم. بنده بر اساس جمله ای كه مرقوم فرمودید"بعضی از این افراد اجداد ما بوده اند ، لطفا هر كه را شناحتید نام ببرید" به اختصار به معرفی چهره هایی از این بزرگان می پردازم. 1- حاج حسن چهار دختر و دو پسر داشت . یكی از دخترانش حاجیه حبیبه خانم همسر میرسید علی طباطبایی شد. میر سید علی سه فرزند پسر به نام های میر باقر ،میرمهدی ، میر كریم و یك دختر به نام خاوربیگم داشت. میر باقر از چهره های ماندگار اناركی صاحب سه دختر و سه پسر شد كه هر یك به نوبه ی خود فرزندانی دارند . میر كریم نیز سه دختر و سه پسر دارد. خاور بیگم به ازدواج جواد پسر دایی خود درآمد ثمره ی این پیوند یك پسر به نام محمد و پنج دختر به نام های صدیقه ، طاهره ، منیژه ، منصوره وفرحناز است . به خاطر داشته باشیم كه این عزیزان و دیگر كسانی كه بعد از این در صورت رغبت همشهریان معرفی می شوند همه از تحصیلات عالیه برخوردارند و انارك و اناركی ها به وجود آنها افتخار می كنند.


ظریف‌ترین گونه آهودرپناهگاه حیات‌وحش عباس‌آباد چوپانان و کلاته در خور

خشکسالی در کمین حیات‌وحش اصفهان

» سرویس: استان ها - اصفهان
1437467906848_36294.jpg

معاون نظارت و پایش اداره کل محیط زیست حفاظت از محیط زیست استان اصفهان گفت: متاسفانه در تابستان سال جاری اصفهان با جمعیت قابل توجه نشخوارکنندگان کوچک در شرایط بحرانی خشکسالی قرار دارد و تهدید جدی در کمین حیات‌وحش اصفهان است.

سعید یوسف‌پور در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه اصفهان، با بیان اینکه استان اصفهان به لحاظ جمعیت حیات‌وحش جز استان‌های تراز اول و دارای جمعیت قابل توجهی از گونه‌های حیوانی است، اظهار کرد: طبق آخرین سرشماری‌های انجام گرفته حدود 50 درصد از جمعیت حیات‌وحش نشخوارکننده کوچک وحشی کشور در استان اصفهان قرار دارد.

وی با بیان اینکه پناهگاه کلاه قاضی، قمیشلو و موته دارای بیشترین تعداد حیات‌وحش در استان هستند، افزود: در زمستان سال گذشته 12 هزار و 500 رأس حیات‌وحش نشخوارکننده از جمله آهو در منطقه موته سرشماری شده است که پرجمعیت‌ترین منطقه حفاظت شده کشور است.

این کارشناس محیط طبیعی اداره کل محیط زیست استان اصفهان به زیستگاه‌های جدید استان اشاره کرد و ادامه داد: چهار منطقه جدید حفاظتی در آران و بیدگل، اردستان، نائین و خور و بیابانک ایجاد شده زیرا معتقدیم برای حمایت از گونه‌های منحصر به فرد نیازمند به ایجاد منطقه حفاظت داریم.

یوسف پور تصریح کرد: پارک ملی کویر که قسمتی از آن در استان اصفهان است و همچنین پناهگاه حیات‌وحش عباس‌آباد نائین از متنوع‌ترین مناطق حفاظتی از لحاظ گونه در استان اصفهان محسوب می‌شوند، همچنین کلاته در خور و بیابانک و منطقه کوه بزرگی در نائین و خور دارای ظریف‌ترین گونه آهو یعنی جبیر هستند.

وی با اشاره به مناطق شکار ممنوع اردستان، خارو، آران و بیدگل اضافه کرد: با تلاش فراوان و اخذ مجوزهای لازم در حال انجام تدابیری هستیم تا در آینده‌ای نزدیک این مناطق را به پناهگاه‌های حیات‌وحش ارتقا دهیم.

معاون نظارت و پایش اداره کل محیط زیست حفاظت از محیط زیست استان اصفهان به یوزپلنگ ایرانی (آسیایی) اشاره کرد و گفت: پروژه مشترک بین‌المللی برای حفاظت از یوز ایرانی در حال انجام است و به دلیل روئیت یوزپلنگ در منطقه عباس‌آباد نائین استان اصفهان نیز در این پروژه حضور دارد.

یوسف‌پور به تنوع حیوانی عباس‌آباد نائین اشاره و اظهار کرد: در سال 92 از پلنگ ایرانی در این منطقه تصویربرداری و در سال جاری نیز فیلم تقریبا کاملی از این جانور در این منطقه گرفته شد که نشان از غنای و تنوع جانوری منطقه دارد.

وی تاکید کرد: متاسفانه از گربه‌سانان استان آمار دقیقی نداریم، اما با اجرای پروژه‌های فعلی در استان هم برای یوزپلنگ و هم پروژه رفتار شناسی و وضعیت زیستگاهی گربه شنی در عباس‌آباد می‌توانیم در آینده آماری از تعداد گربه‌سانان استان داشته باشیم.

این کارشناس محیط طبیعی اداره کل محیط زیست استان اصفهان با بیان اینکه در سال جاری اصفهان و مناطق حفاظت شده آن با چالش جدی خشکسالی مواجه شده است که تهدیدی جدی برای حیات‌وحش است، خاطرنشان کرد: اقداماتی برای مدیریت مناطق چهارگانه محیط زیست انجام شده است، اما نیازمند حمایت دستگاه‌های ذی‌ربط هستیم و انتظار داریم که مردم اصفهان و تشکل‌های مردم نهاد نیز در اجرای برنامه‌ها به این اداره کل کمک کنند.


رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان نایین گفت: تصاویر جدیدی در ساعات مختلف شب از وجود یک جفت پلنگ و یا مادر و یک بچه در چشمه عباس آباد نایین به ثبت رسیده است.

به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران جوان؛ پناهگاه ملی حیات وحش عباس آباد در 60 کیلومتری شمال شرق نایین با حدود 320 هزار  هکتار وسعت، از با ارزش‌ترین زیستگاههای پلنگ ایرانی است که زیستگاه 32 گونه جانوری چون یوز پلنگ آسیایی، جبیر، آهو، کاراکال، گربه شنی، قوچ و میش و کل و بز است.

ایران از مهمترین پناهگاه های جمعیت پلنگ در منطقه خاورمیانه و پلنگ ایرانی از بزرگترین ریز گونه‌های پلنگ است که  بومی غرب آسیاست و در فهرست جانوران در معرض خطر انقراض(IUCN) قرار دارد.  

اکبری رئیس اداره حفاظت محیط زیست نایین در گفت‌وگو با خبرنگار گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران جوان، در خصوص تصویر جدید ثبت شده از وجود یک پلنگ دیگر در عباس آباد نایین اظهارکرد: دوربین تله‌ای نصب شده در محدوده یکی از چشمه‌های پناهگاه حیات وحش عباس آباد تصاویر جدیدی را در ساعات مختلف شب از پلنگ ایرانی به ثبت رسانده است.

وی در خصوص جزییات تصاویر ثبت شده در چشمه عباس آباد نایین افزود: تصاویر از  حضور دقیق یک قلاده پلنگ تنومند برای خوردن آب در کنار چشمه و سه تصویر واضح از حرکت آن حاکی از وجود این گونه در خطر انقراض در این منطقه است.

رئیس اداره حفاظت محیط زیست نایین گفت: بعد از ثبت اولین تصویر در  کنار چشمه، 9 تصویر دیگر از این گونه در همین محل به ثبت رسیده که با توجه به تصویر و طبق نظر کارشناسان به نظر می‌رسد یک جفت پلنگ و یا مادر و یک بچه در محل چشمه عباس آباد نایین حضور دارند.

اکبری در خصوص پلنگ دیگری که در اوایل مرداد ماه تصویرش به ثبت رسیده تصریح کرد: به استناد جثه و محل متفاوت تصاویر فعلی با فیلم ثبت شده در اوایل مرداد ماه به احتمال زیاد این دو تصویر مربوط به دو پلنگ مجزا از پلنگ رویت شده در اوایل مرداد است.



برای اولین بار در عباس آباد چوپانان، از پلنگ ایرانی فیلم برداری شد

1394/5/8 11:30:00

برای اولین بار در استان اصفهان در پناهگاه حیات وحش عباس آباد واقع در شهرستان نایین از پلنگ ایرانی فیلم برداری شد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی محیط زیست اصفهان، «پاما» دکتر سعید یوسف پور معاون نظارت و پایش اداره کل حفاظت محیط زیست اصفهان گفت: این اقدام برای نخستین بار در سطح استان اصفهان با استفاده از دوربین فیلم برداری تله ای که توسط کارشناسان این اداره کل در پناهگاه حیات وحش عباس آبا نصب شده بود صورت گرفت.

وی اظهار داشت:  زمان این فیلم 19 ثانیه است که روز گذشته توسط دوربین تله ای در این منطقه به ثبت رسید. شایان ذکر است این فیلم پس از دریافت و بار گذاری در بخش فیلم و عکس پایگاه اطلاع رسانی اینترنتی حفاظت محیط زیست استان اصفهان قابل مشاهده و دانلود است.

برای اواین بار در استان اصفهان از پلنگ ایرانی فیلمبرداری شده 1394.05.07

 برای دانلوداین فیلم اینجا را کلیک کنید


پلنگ ایرانی در عباس آباد نایین شکار دوربین محیطبانان شد

اصفهان - ایرنا - محیطبانان موفق به فیلمبرداری از یک قلاده پلنگ ایرانی در منطقه حفاظت شده عباس آباد شهرستان نایین واقع در شرق استان اصفهان شدند.

 

پناهگاه حیات وحش عباس آباد نایین در شمار مناطق بکر طبیعی استان اصفهان و زیستگاه شماری از گونه های جانوری کمیاب و گربه سانان در معرض خطر از جمله یوزپلنگ آسیایی و پلنگ ایرانی است.

محیطبانان اداره کل حفاظت محیط زیست اصفهان چندی پیش با نصب یک دستگاه دوربین فیلمبرداری در محدوده پناهگاه حیات وحش عباس آباد تصاویری کم نظیراز یک قلاده پلنگ ایرانی ثبت کردند.

این گربه سان درشت جثه گریزپا هنگامی برابر دوربین کارشناسان محیط زیست قرار گرفت که در پناه تاریکی شب و به منظور شکار از مخفیگاه خارج شده بود.

اداره کل محیط زیست اصفهان روز پنجشنبه به نقل از سعید یوسفپور معاون نظارت و پایش این اداره کل گزارش داد: این اقدام برای نخستین بار در سطح استان با استفاده از دوربین فیلمبرداری تله نصب شده که توسط کارشناسان در پناهگاه حیات وحش عباس آباد صورت گرفت.

زمان این فیلم 19 ثانیه است که دیروز هفتم مرداد ماه توسط دوربین تله ای در این منطقه به ثبت رسید.

این فیلم هم اکنون درپایگاه اطلاع رسانی اینترنتی حفاظت محیط زیست استان اصفهان قابل مشاهده و برداشت است.

پناهگاه حیات وحش عباس آباد نایین با وسعت 320 هزار هکتار زیستگاه انواع وحوش و پرندگان در شرق استان اصفهان است.

پلنگ ایران یکی ازبزرگترین زیرگونه های پلنگ است که به عنوان حیوان بومی غرب آسیا و در شمار گونه های در خطر انقراض محسوب می شود.


، به انتخاب گروه كارشناسی مجله جهانگردان:
1. تخت جمشید
2. پاسارگاد
3. حافظیه و سعدیه
4. سی و سه پل اصفهان
5. مجموعة بازار تبریز
6. روستای كندوان
7. شهر لاهیجان
8. غار سهولان
9. غار كرفتو
10. غار دربند سمنان
11. قره كلیسا
12. دریاچة نئور
13. مسجد تاریخانه دامغان
14. بیابان خور و بیابانك
15. مرنجاب
16. شهر كاشان
17. روستای ابیانه
18. مجموعة میدان نقشجهان
19. مسجد جامع زواره
20. ارگ بم
21. نارین قلعه نائین
22. جشن حكومت زنان در افوس
23. عشایر لک ایلام
24. درة لار
25. چاه نفت وکویر خوریان سمنان
26. دشتستان و تنگستان
27. مجموعه مناطق حفاظت شدة جاجرود
28.كاخهای نیاوران
29. مجموعه كاخهای سعدآباد
30. قلعة بابک
31. كاروانسرای قصر بهرام
32. میدان آزادی
33. موزة هنرهای معاصر
34. موزة فرش ایران
35. موزة ایران باستان
36. بازار تهران
37. چهل قلة دنا
38. موزه پِهنه سمنان
39. كوچ ایل بختیاری
40. خونیك و ماخونیك
41. پارك ملی تندوره
42. قشقاییها در بهار فارس
43. قلعه های باستانی سمنان
44. دریاچة گواتر
45.آبشار آب پری
46.عباس آباد
47 .عمارت مفخم
48.قلعه خان
49.لیلاکوه
50.طاق بستان
 51.تخت سلیمان
52.آبگرم گنو بندرعباس
53.دروازه سنگی
54. شهر سوختة زابل
55. منطقه حفاظت شدة پرور سمنان
56. آبشار مارگون
57. مرقد امام رضا
58. تنگه چهل چای مینو دشت
59. آبشار شیر آباد خان ببین
60. منطقة حفاظت شدة ارسباران
61. الموت
62. منطقة اورامانات
63.مناره ۱۰۰۰ساله مسجد جامع سمنان
64. شهر خیالی لوت
65. لوت زنگیاحمد
66. جاده «دهسیف» به طبس
67. بافت تاریخی کرمان
68. مجموعة بیستون
69. باداب سورت
70. پارک ملی گلستان
71. دیلمان
72. میل گنبد
73. ترکمن صحرا
74. جنت رودبار
75. قلعه رودخان
76. ماسولة نو و کهنه
77. جزیره قشم
78. قلعة فلکالافلاک
79. جنگلهای دوهزار و سه هزار تنکابن
80. جواهرده
81. ریگ جن
82. غار علیصدر
83. سوادکوه
84. شیركوه یزد
85. چك چكو
86. بافت تاریخی یزد
87. كویر عقدا
88. شیمبار
89. جنگل های دریایی چندل سیریک
90. جزیرة هندورابی
91. هفتاد قلة اراك
92. چمستان مازندران
93. جزیرة ابوموسی
94. نوژیان لرستان
95. غار كلماكره لرستان
96. روستای اورامانات تخت
97. آواز دشتی
98. بندر كنگ
99. كویر حاجعلیقلی
100 . جاده اسالم خلخال


بهترین زیستگاه‌ها برای سیاهگوش ،منطقه حفاظت‌شده عباس‌آباد چوپانان، 

به گزارش پارسینه :عکس: کاراکال گربه ایرانی در حال انقراض

زیستگاه‌ سیاه‌گوش در ایران مناطق بیابانی و نیمه بیابانی به ویژه حاشیه کویر مرکزی است.
 كاراكال گربه بسیار باهوشی است و استعداد بسیار زیادی دراهلی شدن دارد. در گذشته برای آموزش فنون شكار، از كاراكال‌های بسیار جوان استفاده می‌شده و گربه‌های بزرگ را برای این كار مناسب نمی‌دانستند. درگذشته، ایرانیان این حیوان را مانند یوزپلنگ برای انجام انواع شكارها تربیت می‌كردند و با آن به شكار حیوانات كوچكی از جمله پرندگان، خرگوش‌های صحرایی و یا غزال‌های جوان می‌رفتند.

زیستگاه‌ سیاه‌گوش در ایران مناطق بیابانی و نیمه بیابانی به ویژه حاشیه کویر مرکزی است.

جنوبی‌ترین مرز پراکنش این گونه در شهرستان استهبان و منطقه بهرام گور و شمالی‌ترین آن در استان خراسان شمالی است. غربی‌ترین گزارش‌ها از سیاه‌گوش در استان ایلام و لرستان و شرقی‌ترین آنها در خراسان جنوبی بوده‌اند.

منطقه حفاظت‌شده عباس‌آباد نائین از بهترین زیستگاه‌ها برای سیاهگوش است که هر سال گزارش‌هایی از مشاهده یا کشتار این حیوان در آنجا ارسال می‌شود.


عکس: حسن مقیمی



همه پیوندها